De invloed van Internet op de journalistiek.

Sinds Internet zijn intrede heeft gedaan is er veel veranderd. Ik kan me haast niet meer voorstellen hoe mijn leven er uitzag voor het Internet. Elke dag begin ik met het checken van mijn email, en het lezen van het laatste nieuws online. Voor elk stukje informatie dat ik nodig heb gebruik ik het Internet; een telefoonnummer opzoeken, welke films er draaien, wat er vanavond op tv is, etc. Zo ook voor deze opdracht; een essay over de invloed van Internet op de journalistiek.

Hiermee is direct de meest voor de hand liggende invloed van Internet duidelijk; informatievergaring. Iedereen die in het bezit is van een computer met toegang tot het Internet heeft de beschikking over een bijna eindeloze bron van informatie. Hierdoor wordt het werk voor de journalist een stuk makkelijker. Voorheen moest hij zijn informatie vergaren in bibliotheken en stoffige archieven. Maar door het Internet kan men research doen van achter de computer.

Tegenwoordig heeft elke krant en elke nieuwszender zijn eigen online versie. En hoewel de meeste nieuwssites voortkomen uit een moedermedium, zijn ze toch anders.
Op een website hoef je weinig rekening te houden met ruimte, je kunt net zoveel pagina’s aan elkaar hangen als je wilt. Je kunt hyperlinks plaatsen naar andere bronnen of achtergrondinformatie over het onderwerp. Hierdoor is het veel makkelijker om ergens dieper op in te gaan. Het komt steeds vaker voor dat er over een interessant onderwerp een ‘dossier’ wordt aangelegd. Op het moment heeft de NOS bijvoorbeeld een speciale site over de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Hier wordt het laatste nieuws gebracht maar hier kun je ook achtergronden vinden over de geschiedenis van de verkiezingen en het programma van de kandidaten. Voordat we Internet hadden was het niet mogelijk om zulke uitgebreide informatie te geven over een onderwerp. Op deze manier kun je ook veel meer kanten van het verhaal belichten.
Een nadeel van het hyperlinken is wel dat men op allerlei websites terecht kan komen, waarvan sommigen misschien helemaal niet geverifieerd zijn. Het is dus ook belangrijk om duidelijk te maken dat een journalist of redactie alleen verantwoordelijk is voor wat er op de eigen pagina’s geschreven staat.

Het nieuws kan ook een stuk sneller gebracht worden wanneer het online staat. De papieren krant komt maar een keer per dag in de bus. Op het Internet kun je het nieuws zo vaak vernieuwen als je wilt. Hierdoor is het een stuk actueler dan een krant, die afhankelijk is van de dagelijkse druk. Het journaal op de televisie is al een stuk flexibeler met meerdere uitzendingen per dag. Maar is toch niet te vergelijken met het gemak waarmee iemand een verslag op zijn pc tikt en vervolgens online plaatst.

Een andere mogelijkheid van het online nieuws is om verschillende media te gebruiken. Je kunt tekst, foto’s, film en geluidsfragmenten op de website plaatsen. In Nederland bestaan de websites nog steeds voornamelijk uit geschreven tekst, met hier een daar een foto, maar je komt toch steeds vaker de mogelijkheid tegen om een filmpje te bekijken over een onderwerp. Op de nieuwssite nu.nl kun bijvoorbeeld bij sommige berichten op een optie video klikken, waarna er een filmpje afgespeeld wordt. Nu.nl is trouwens ook een van de weinige nieuwssites die niet uit een bestaande nieuwsdienst ontstaan is. Ze brengen korte nieuwsberichten en wetenswaardigheden, zonder opinie of achtergrond verhalen. Toch is het een van de bestbezochte sites in Nederland.

Maar een van de meest grote veranderingen die het Internet gebracht heeft is de interactiviteit van het Internet. De eerder genoemde veranderingen en invloeden hebben toch het meeste effect op de snelheid of vorm van het nieuws, maar de journalistiek zelf verandert niet. Het zijn tools die de journalist kan gebruiken om het nieuws te vergaren en bij het publiek te bezorgen.
Door de interactieve mogelijkheden die het Internet biedt verandert de journalistiek wezenlijk.

Vroeger bepaalde de journalist welk nieuws er gebracht werd. De nieuwsgierige lezer was afhankelijk van de krant die elke morgen in de bus valt, of van het journaal dat ’s avonds op de televisie word uitgezonden. De nieuwslezer had hier verder weinig invloed op, en consumeerde eigenlijk alleen maar. Natuurlijk kon hij een brief schrijven naar de redactie als hij het ergens niet mee eens was, maar dan nog was het de redactie die bepaalde of ze het relevant vonden om daarop te reageren.

Via het Internet kan de consument zelf invloed uitoefenen op het nieuws. Dit kan heel simpel door een email te sturen naar de redactie met commentaar of een vraag. Hoewel dit een stuk sneller gaat dan de vertrouwde brief is het eigenlijk nog steeds hetzelfde.

Maar wat ook steeds vaker gebeurt, is dat er over een onderwerp een aanzet wordt gedaan, en dan verwacht wordt van de lezers dat ze hier een aanvulling of commentaar op geven. Dit heet ook wel een weblog. Bloggen kan door iedereen gedaan worden. Het is eigenlijk een dagboek online. Je kunt hier je belevenissen vertellen, en je kunt andere mensen hierop laten reageren, of niet. Je kunt een weblog beginnen met een (gratis) programma, en het dan instellen naar je eigen wensen. De meeste logs zijn niet bijzonder interessant en bevatten weinig nieuws, maar er zijn er ook die zeker de aandacht waard zijn. Zo heeft tegenwoordig elke zichzelf respecterende krant wel een weblog online. Het zijn vaak de journalisten die al voor de krant werken die het weblog vullen met hun belevenissen. Ook binnen de politiek begint men het weblog steeds interessanter te vinden. Politici zoals Zalm en Marijnissen hebben een eigen weblog waar ze hun belevenissen publiceren. Het weblog van Zalm is een ‘life-weblog’, waar hij zijn belevenissen van die dag vertelt en reageert op reacties van lezers. Het weblog van Jan Marijnissen is een ‘link-weblog’, bestaande uit een verzameling van nieuws en feiten die hij meldenswaardig vindt. Ook hier kunnen de lezers natuurlijk weer reageren. Wanneer je naar weblog-politiek.pagina.nl gaat zie je een lijst van Nederlandse politici die allemaal de wereld van het online loggen aan het verkennen zijn.

In Nederland wordt webloggen steeds populairder, maar het is nog niet te vergelijken met de VS. Daar zijn inmiddels al bijna drie miljoen webloggers. In Nederland zijn de meeste logs persoonlijke dagboeken over iemands leven, of soms over een bepaald onderwerp. Maar in Amerika wordt het bloggen een stuk serieuzer genomen. Tijdens de Amerikaanse (voor)verkiezingen hebben blogs een duidelijke rol gespeeld bij het werven van fondsen, en het interesseren van kiezers. En voor de Democratische Conventie in Boston hebben 30 webloggers credentials gekregen, zodat ze daar als 'verslaggevers' kunnen opereren.

In juli dit jaar is het boek ‘We the media’ uitgekomen, van de Amerikaanse journalist en weblogger Dan Gillmor. In dit boek gaat Dan Gillmor in op de toekomst van de journalistiek, en dan vooral in verband met de mogelijkheden die Internet biedt. Hij stelt dat door de opkomst van Internet, en daarbij horende weblogs, mailinglists, en dergelijke, het nieuws niet meer wordt bepaald door de gevestigde media, de journalisten, maar steeds meer door het publiek. Het nieuws zal meer en meer een gesprek worden in plaats van een gespreksonderwerp. Het nieuws zal niet meer in hapklare brokken op de deurmat vallen, maar ontstaat door discussies en inbreng van een wijdverspreid publiek.

Dit wil niet zeggen dat de rol van journalisten overbodig wordt, ze moet alleen veranderen. In plaats van de brenger van het nieuws moet de journalist meer de coördinator worden. Het blijft nog steeds nodig om het nieuws te verifiëren en te toetsen. Maar de journalist moet wel communiceren met het publiek, en hun gebundelde kennis gebruiken.

Of Dan Gillmor’s toekomstvisie bewaarheidt wordt is niet zeker, maar dat er iets moet veranderen wel. De huidige mediawereld bestaat steeds meer uit enorm grote bedrijven, die steeds meer winst moeten maken. Door alle verstrengelde belangen die daar uit voorvloeien blijft er van de ‘onafhankelijke journalist’ weinig meer over.
Een groot voordeel van de ‘nieuwe journalistiek’ is dat er minder belangen een rol spelen, dan de interesses en meningen van normale mensen. Het is geen prioriteit om winst te maken, omdat ze er hun brood niet mee hoeven te verdienen.

We kunnen concluderen dat de invloed van Internet op de journalistiek erg groot is. Dit is natuurlijk niet zo vreemd, omdat Internet op allerlei manieren invloed heeft op ons dagelijks leven. Maar Internet heeft de journalistiek niet alleen makkelijker en sneller gemaakt, maar verandert ook hoe we journalistiek bedrijven.